ramil999
Journeyman
Sa isang tahimik na probinsya, may isang matandang lalaking nagngangalang Gil. Sa edad na animnapu, siya’y naninirahan sa isang malawak na lupain—isang ektaryang sakahan na binili niya mula sa kanyang retirement pension. Tahimik ang kanyang buhay sa lupaing iyon, malayo sa ingay ng lungsod, kasama ang kanyang batang asawa.
Si Kate, dalawampu’t-dalawang taong gulang, ay isang babae na kayang pagliyabin ang pagnanasa ng sinumang lalaking mapapadaan. Maputi ang kanyang balat—parang porselana na sinasalamin ng araw tuwing siya’y nasa labas ng bahay. Ang hubog ng kanyang katawan ay sapat upang paikutin ang ulo ng sinuman; hindi malaki ngunit perpektong bilugan ang kanyang dibdib, at ang kanyang puwetan ay hinulma upang pagnasaan.
Lihim siyang inaasam ng karamihan sa mga kalalakihang nasa paligid. Marami ang naiinggit kay Gil—isang matanda na tila nakabingwit ng kayamanang hindi pangkaraniwan. Ngunit sa kabila ng mga mapanuksong tingin at lihim na pagnanasa ng iba, wala ni isa man sa kanila ang mahalaga kay Kate. Siya’y abala sa kanyang mundo, inuubos ang oras sa pag-aalaga sa kanilang dalawang anak na babae—mga prutas ng kanilang hindi pangkaraniwang pag-iisang dibdib.
Sa tanghaling tirik ang araw, abala si Kate sa pagluluto ng kanilang pananghalian sa maliit nilang kusina. Ang amoy ng niluluto niyang adobo ay pumuno sa hangin, humahalo sa amoy ng lupa at pawis ng mga magsasakang abala sa kanilang gawain sa labas. Isa sa kanila, si Luis, ay lihim na nakatitig sa kanya.
Hindi lang pagkain ang laman ng isip niya. Sa bawat galaw ni Kate—sa bawat pagyuko upang kunin ang sangkap, sa bahagyang pag-indayog ng kanyang balakang habang hinahalo ang ulam—parang may kumukulong pagnanasa sa kanyang dibdib. Paano kaya kung hindi pagkain ang niluluto niya ang uulamin, kundi siya mismo ang ulam? Napalunok si Luis sa sariling iniisip, ngunit agad siyang nagbawi ng tingin nang lumingon si Kate.
Matalas ang pakiramdam ng babae. Alam niyang may mga matang sumusunod sa bawat kilos niya. Kaya’t hindi siya nag-aksaya ng oras—pumunta siya sa kwarto at nagpalit ng damit. Pinili niya ang mas konserbatibong bestida, isa na hindi masyadong naglalantad ng kanyang katawan. Pagkatapos, lumabas siyang muli at tinawag ang mga magsasaka.
“Kain na kayo!” malambing niyang sigaw.
Isa-isa namang lumapit ang mga trabahador, pinapahiran ng braso ang pawisang noo bago sumunod sa inihandang kainan sa labas.
Pagpasok ni Kate sa loob ng bahay, sinalubong siya ni Gil. May pagod sa kanyang mukha, ngunit hindi ito naging hadlang upang dampian ng halik ang asawa. “Salamat, mahal. Gutom na gutom na ako.”
Ngumiti si Kate. “Sige, upo ka na. Tikman mo ‘tong niluto ko.”
Habang silang mag-asawa at ang kanilang mga anak ay kumakain sa loob ng bahay, ang mga magsasaka naman ay tahimik na nagsasalo sa pagkain sa labas. Ngunit hindi mawala sa isipan ni Luis ang imahe ni Kate—at ang pagnanasang unti-unting tumitindi sa kanyang dibdib.
Matapos kumain, bumalik si Gil sa sakahan kasama ang iba pang mga magsasaka. Ang init ng araw ay nagsimulang lumamlam, ngunit ang kanilang trabaho ay malayo pa sa tapos. Habang isa-isa silang lumalabas, naiwan si Luis sa bahay.
“Kate, pahiram muna ng banyo ha,” aniya, sabay ngiti.
Tumango lang si Kate habang abala sa pagliligpit ng pinagkainan. Habang papunta sa banyo, biglang lumingon si Luis at may mapanuksong titig na ibinato sa babae.
“Alam mo, ang sarap mo—” saglit siyang tumigil, kunwaring nagkamali, bago ngumiti. “Este, ang sarap ng luto mo.”
Hindi ito pinansin ni Kate. Sanay na siya sa mga ganitong biro, lalo na sa mga lalaking tulad ni Luis. Hindi na niya ito binigyan ng atensyon at nagpatuloy lang sa kanyang ginagawa.
Ngunit sa loob ng banyo, may ibang binabalak si Luis. Habang nakaupo, napansin niya ang isang pares ng panty na nakasabit sa gilid—malinis, ngunit amoy pa rin ni Kate. Dahan-dahan niya itong kinuha, inilapit sa ilong, at malalim na huminga.
“Putangina, Kate…” bulong niya habang unti-unting bumibigat ang kanyang paghinga.
Hindi na siya nagdalawang-isip. Hinawakan niya ang sarili at sinimulan ang kanyang paglalaro, iniimagine si Kate sa kanyang isipan—ang maputing balat, ang hubog ng kanyang katawan, ang matamis niyang ngiti. Mas lalong bumilis ang kanyang paggalaw.
At sa huling sandali, ginamit niya ang panty upang punasan ang sarili. Saglit niyang tinitigan ito, saka ibinalik sa dati nitong pwesto, na parang walang nangyari.
Pagkatapos, lumabas siya ng banyo na parang walang kasalanan at bumalik sa bukid, dala pa rin ang maduming lihim sa kanyang isipan.
Pagkaalis ni Luis, agad na pumasok si Kate sa banyo upang kunin ang mga damit na kailangang labhan. Isa-isa niyang pinulot ang mga ito, iniligay sa batyang nasa sulok. Ngunit nang inabot niya ang kanyang panty, agad niyang naramdaman ang malagkit at mainit-init pang likido sa tela.
Napakurap siya. Alam na niya agad kung ano iyon. Hinawakan niya ito sandali, hinayaan ang kanyang daliri na dumaan sa basa at madulas na bahagi ng tela. Bago pa siya magdalawang-isip, inamoy niya ito—at isang lihim na ngiti ang gumuhit sa kanyang labi.
Umiling siya nang bahagya, tila ba hindi na nagulat. “Hay, Luis…” mahinang bulong niya sa sarili, bago itinapon ang panty sa batya kasama ng iba pang damit.
Sanay na siya sa mga ganitong sitwasyon—mga palihim na pagnanasa, mga titig na akala nila’y hindi niya napapansin, at ngayon, isang matinding pagnanasa na hindi na kinayang pigilan. Ngunit sa halip na magalit o mandiri, tila ba may kung anong kiliti ang gumapang sa kanyang katawan.
Ngumiti siya ulit, isang lihim na ngiti na hindi niya maipaliwanag, bago lumabas ng banyo na parang walang nangyari.
Pagbalik ni Luis sa bukid, agad siyang sinalubong ng isa sa kanyang mga kasamahan, si Pedro, na may mapanuksong ngiti sa labi.
“Oy, pare, anong tinagal mo? Naglust kay Kate?” biro nito habang iniiling ang ulo.
Napatawa si Luis, pilit na itinatago ang kilabot na gumapang sa kanyang balat. “****, hindi ah! Nagbanyo lang ako, syempre.”
Ngunit hindi naniwala ang mga kasama niya. Alam nilang matagal nang may pagnanasa si Luis kay Kate. Hindi lang isang beses nilang napansing sumusulyap ito sa kanya tuwing wala si Gil, o kaya’y nagpaparinig ng mga biro na puno ng malisya.
“Sus, kunyari ka pa,” singit ni Mario habang iniayos ang kanyang sombrero. “Alam mo, kung hindi lang asawa ni Tatang Gil ‘yan, malamang matagal mo nang ginalaw ‘yan.”
Nagpatawa ang ilan, pero si Luis, sa loob-loob niya, ay alam niyang may katotohanan ang sinabi ni Mario. Malakas at malalim ang pagnanasa niya kay Kate—at alam ng lahat na kahit anong iwas niya, hindi niya ito kayang itago habambuhay.
Kinabukasan, habang abala ang mga magsasaka sa bukid, tinawag ni Gil si Luis.
“Luis, samahan mo muna si Kate sa palengke. Ikaw na ang magmaneho ng motor.”
Nagtagpo ang mga mata ni Luis at Kate. Isang matamis na ngiti ang ibinigay ng babae, na tila walang malay sa kung anong nararamdaman niya.
“Sige po, Tatang,” sagot ni Luis, pilit na pinapanatili ang normal na tono ng kanyang boses.
Mabilis na naghanda si Kate. Nagsuot lang siya ng malaking T-shirt at maikling shorts—hindi naman niya kailangan ng magarbong bihis para lang mamalengke. Iniwan niya ang kanilang mga anak kay Aling Tacia at lumabas ng bahay kung saan hinihintay siya ni Luis sa motor.
Pag-upo ni Kate sa likod ni Luis, hindi siya agad kumapit. Nasanay siyang bumyahe kasama si Gil, at alam niyang kaya naman niyang balansehin ang sarili. Ngunit bago pa sila makaalis, lumabas si Gil at sinaway siya.
“Kate, kumapit ka nang maigi kay Luis. Baka mahulog ka.”
Saglit na nag-atubili si Kate, pero sa huli, ipinatong niya ang kanyang mga kamay sa balikat ni Luis. Hindi niya ito niyakap, pero sapat na ang hawak niya upang hindi siya mahulog.
Ramdam ni Luis ang init ng palad ni Kate sa kanyang balikat. Isang malalim na hinga ang pinakawalan niya bago pinaandar ang motor. Alam niyang mahaba ang biyahe papuntang palengke—at mas mahaba pa ang oras na kailangan niyang tiisin ang tukso sa kanyang harapan.
Habang binabaybay nila ang daan patungong palengke, paulit-ulit na inapakan ni Luis ang preno, kunwaring iniingatan ang biyahe. Sa bawat biglang hinto ng motor, napapadiin ang bilugang dibdib ni Kate sa kanyang likod.
Alam ni Kate ang ginagawa ni Luis. Ramdam niya ang banayad ngunit sinasadyang pagpreno, at ang bawat pagkakataong sinasadya nitong maramdaman ang kanyang katawan. Ngunit sa halip na magreklamo, isang lihim na ngiti ang gumuhit sa kanyang labi.
At sa sumunod na pagpreno ni Luis, sa halip na lumayo, kusa niyang idiniin ang kanyang katawan sa likod ng lalaki, mas pinalapit pa ang kanyang malalambot na dibdib sa matigas nitong likod. Sandaling tumigil ang paghinga ni Luis. Hindi niya akalaing gagawin iyon ni Kate.
Mabilis niyang nilingon ang babae, pero si Kate ay patuloy lang na nakatingin sa daan, kunwaring walang alam. Isang inosenteng ekspresyon ang nasa kanyang mukha, na parang walang nangyari.
Pero sa loob-loob niya, alam niyang nalilito si Luis—at naguguluhan kung ang lahat ba ng ito ay isang laro lang, o may ibig sabihin.
Pagkatapos mamili ng karne at iba pang pangangailangan, bumalik na sila sa sakahan. Agad na pumunta si Kate sa kusina upang magluto, habang si Luis naman ay dumiretso sa banyo—hindi na nakapaghintay.
Pagkasara ng pinto, mabilis niyang hinanap ang maruruming damit sa isang tabi. Nang makita niya ang panty ni Kate, agad niya itong kinuha at inilapit sa kanyang mukha. Mabaho ito, amoy pawis at ihi, pero imbes na mandiri, lalo lang siyang nalibugan.
“Putangina, Kate…” mahinang bulong niya habang dahan-dahan niyang hinimas ang sarili. Nasa isip pa rin niya ang biyahe nila—ang malambot na dibdib ni Kate na dumidiin sa kanyang likod, ang init ng palad nitong nakapatong sa kanyang balikat.
Habang abala si Luis sa kanyang ginagawa, si Kate naman ay tahimik na naghihiwa ng karne sa kusina. Isang lihim na ngiti ang nasa kanyang labi, tila ba alam niya ang lahat ng nangyayari—at hinayaan lang niya ito.
Pagkatapos ni Luis sa kanyang ginagawa, mabilis niyang inayos ang sarili at lumabas ng banyo na parang walang nangyari. Tumungo siya pabalik sa bukid, dala pa rin sa isip ang imahe ni Kate at ang matinding pagnanasa sa kanya.
Pagkarinig ng pagsara ng pinto, agad na pumasok si Kate sa banyo. Diretso siyang lumapit sa maruruming damit at hinanap ang kanyang panty. Nang makita niya ito, napansin niyang basa ito—at hindi dahil sa ihi.
Dahan-dahan niyang hinawakan ang malagkit na bahagi, ipinaikot ang daliri dito, at marahang tinikman. Mainit-init pa. May halong tamis, parang pinya, pero maalat.
Isang malanding ngiti ang lumitaw sa kanyang labi. Alam niyang hindi na naman nakapagpigil si Luis.
Matapos ang isang sandaling paglalaro, mabilis niyang hinugasan ang panty, itinabi ito, at lumabas ng banyo na parang walang nangyari. Bumalik siya sa kusina at ipinagpatuloy ang paghahanda ng kanilang pananghalian, nakangiti pa rin—tila ba may itinatagong lihim na siya lang ang nakakaalam.
Pagkatapos ihanda ang pagkain, tinawag na ni Kate ang lahat.
“Kain na kayo!” sigaw niya mula sa kusina.
Agad namang lumapit ang mga magsasaka, habang si Gil ay lumapit sa kanya at ginawaran siya ng isang banayad na halik sa labi.
“Salamat, mahal,” sabi ni Gil, sabay hawak sa bewang ni Kate.
Ngumiti lang si Kate. “Sige na, kumain na kayo para makabalik agad sa trabaho.”
Habang kumakain, panaka-nakang sumusulyap si Luis kay Kate, ngunit hindi niya ito nahuhuli. Tahimik lang siyang nakikinig sa usapan ng mga kasama niya, ngunit ang isipan niya ay malayo—nasa banyo, sa panty ni Kate, at sa matamis-alat na panlasa nito.
Pagkatapos kumain, kinuha ni Kate ang kanyang pagkain at nagpaalam kay Gil.
“Pupunta muna ako kay Aling Tacia, kakain na rin ako doon kasama ng mga ****.”
Tumango si Gil. “Sige, pahinga ka na rin muna ro’n.”
Nang makarating si Kate sa bahay ni Aling Tacia, sinalubong siya ng matanda habang karga ang isa sa kanyang anak.
“Ay, Kate, nakapagluto ka na naman ng masarap!” biro ni Aling Tacia. “Kawawa naman yang si Tatang Gil, baka lalo kang hindi pakawalan.”
Napatawa si Kate habang umupo sa sahig at sinimulang kumain. “Alam mo namang alaga ko ‘yang si Gil. Eh ikaw, hindi ka pa ba kumakain?”
“Katatapos lang din,” sagot ni Aling Tacia. “Buti naman at nagpahinga ka muna rito.”
Habang kumakain si Kate, panay ang laro ng kanyang mga anak sa tabi niya. Sa labas, patuloy naman sa trabaho ang mga magsasaka, habang si Luis ay panaka-nakang napapatingin sa direksyon ng bahay ni Aling Tacia.
Sa kabila ng tahimik na hapon, may isang hindi matahimik—si Luis, na hindi pa rin makalimutan ang nangyari sa banyo. Samantalang si Kate, nakangiti lang habang pinagmamasdan ang kanyang mga anak, waring walang anumang bumabagabag sa kanyang isipan. Pero alam niyang may isang taong hindi pa rin makawala sa init ng kanyang alaalang iniwan.
Madilim na ang paligid at tahimik na ang buong sakahan maliban sa huni ng mga kuliglig. Isa sa mga alagang kambing ni Gil ang nawala, kaya nagdesisyon siyang magbantay sa farm. Tinawag niya si Luis upang samahan siya sa pagbabantay.
Habang nakaupo sa kubol, tahimik nilang inoobserbahan ang paligid, naghihintay kung may magnanakaw o mabangis na hayop na maliligaw sa bakuran.
Pagsapit ng ala-una ng madaling araw, lumabas si Kate mula sa bahay at tinawag si Gil.
“Mahal, matulog ka muna kahit sandali. Andito naman si Luis, pwede kayong magpalitan ng pagbabantay.”
Nag-alangan si Gil pero alam niyang pagod na rin siya. “Sigurado ka? Hindi ba delikado?”
Ngumiti si Kate. “Wala namang nangyayari, eh. Pahinga ka muna kahit saglit.”
Napatingin si Gil kay Luis, na agad namang tumango. “Ako na muna ang magbabantay, Tatang.”
Tumango si Gil at tumayo, nag-inat bago pumasok sa bahay para mahiga.
Naiwan sa labas si Luis, pero sa halip na tutukan ang pagbabantay, panaka-naka siyang sumusulyap sa bintana ng bahay. Ilang minuto lang, bumukas ang ilaw sa banyo—at doon niya nakita si Kate, hawak ang tuwalyang nakabalot sa katawan.
Dahan-dahang isinara ni Kate ang pinto at hinubad ang suot na damit. Hindi siya nagmamadali. Parang sinasadya niyang ipakita ang bawat galaw niya, alam na may isang pares ng mata ang lihim na nakasilip sa maliit na butas sa dingding.
Si Luis.
Alam niyang nandoon ito. At alam niyang hindi nito mapipigilan ang sarili na manilip.
Sa halip na takpan ang sarili, bahagyang bumukaka si Kate, hinayaan ang malamig na hangin na dumampi sa kanyang balat—at hinayaan si Luis na makita ang bawat bahagi ng kanyang hubad na katawan.
Isang lihim na ngiti ang gumuhit sa kanyang labi. Alam niyang matagal nang may pagnanasa si Luis sa kanya. At ngayong gabi, binibigyan niya ito ng isang bagay na hindi nito kailanman malilimutan.
Matapos maligo, nagpatuyo ng katawan si Kate at lumabas ng banyo, waring walang nangyari. Dahan-dahan siyang humiga sa tabi ng kanyang asawa at ipinikit ang mga mata. Ngunit sa loob-loob niya, alam niyang may isang taong hindi makakatulog nang maayos ngayong gabi.
Sa labas, si Luis ay mabilis na bumalik sa kanyang pwesto. Dama pa rin niya ang init ng kanyang katawan, at ang eksenang nasaksihan niya sa banyo ay paulit-ulit na bumabalik sa kanyang isipan.
Lumipas ang dalawang oras. Biglang nagising si Gil at agad na bumangon mula sa papag. Sa tabi niya, si Kate ay bahagyang dumilat at mahina siyang hinawakan sa braso.
“Mahal, matulog ka pa. Maaga ka pang magtatrabaho bukas,” bulong niya.
“Nag-aalala lang ako kay Luis,” sagot ni Gil habang dumidiretso sa pinto. “Baka kailangan na niyang magpahinga.”
Kahit medyo antok pa, bumangon si Kate at sumilip sa kanya. “Hayaan mo na siya, sanay naman ‘yon sa puyatan.”
Ngunit hindi mapalagay si Gil, kaya tinawag niya si Luis.
“Luis, pumasok ka na at magpahinga. Ako na ang bahala rito,” utos niya.
Nagdalawang-isip si Luis. “Ayos lang ako, Tatang, kaya ko pa naman—”
“Huwag ka nang matigas ang ulo,” putol ni Gil. “Malamig sa labas. Sa loob ka na matulog, sa sala ng kubo.”
Wala nang nagawa si Luis kundi sumunod. Pumasok siya sa malaking kubo at dumiretso sa sala. Kahit malamig ang gabi, mainit pa rin ang pakiramdam niya—hindi dahil sa panahon, kundi dahil sa isang babae na ngayo’y natutulog sa loob, ilang hakbang lang ang layo mula sa kanya.
Habang mahimbing na natutulog si Gil sa labas, si Kate naman ay nakahiga sa papag, bahagyang bumaluktot ngunit may iniwang puwang sa pagitan ng kanyang hita. Hindi iyon aksidente. Sadya niyang ibinuka nang kaunti ang kanyang mga hita at hinagod ng kanyang daliri ang sariling prutas—isang tila inosenteng galaw, ngunit may ibang kahulugan para sa isang taong lihim na nakatingin.
Si Kate, dalawampu’t-dalawang taong gulang, ay isang babae na kayang pagliyabin ang pagnanasa ng sinumang lalaking mapapadaan. Maputi ang kanyang balat—parang porselana na sinasalamin ng araw tuwing siya’y nasa labas ng bahay. Ang hubog ng kanyang katawan ay sapat upang paikutin ang ulo ng sinuman; hindi malaki ngunit perpektong bilugan ang kanyang dibdib, at ang kanyang puwetan ay hinulma upang pagnasaan.
Lihim siyang inaasam ng karamihan sa mga kalalakihang nasa paligid. Marami ang naiinggit kay Gil—isang matanda na tila nakabingwit ng kayamanang hindi pangkaraniwan. Ngunit sa kabila ng mga mapanuksong tingin at lihim na pagnanasa ng iba, wala ni isa man sa kanila ang mahalaga kay Kate. Siya’y abala sa kanyang mundo, inuubos ang oras sa pag-aalaga sa kanilang dalawang anak na babae—mga prutas ng kanilang hindi pangkaraniwang pag-iisang dibdib.
Sa tanghaling tirik ang araw, abala si Kate sa pagluluto ng kanilang pananghalian sa maliit nilang kusina. Ang amoy ng niluluto niyang adobo ay pumuno sa hangin, humahalo sa amoy ng lupa at pawis ng mga magsasakang abala sa kanilang gawain sa labas. Isa sa kanila, si Luis, ay lihim na nakatitig sa kanya.
Hindi lang pagkain ang laman ng isip niya. Sa bawat galaw ni Kate—sa bawat pagyuko upang kunin ang sangkap, sa bahagyang pag-indayog ng kanyang balakang habang hinahalo ang ulam—parang may kumukulong pagnanasa sa kanyang dibdib. Paano kaya kung hindi pagkain ang niluluto niya ang uulamin, kundi siya mismo ang ulam? Napalunok si Luis sa sariling iniisip, ngunit agad siyang nagbawi ng tingin nang lumingon si Kate.
Matalas ang pakiramdam ng babae. Alam niyang may mga matang sumusunod sa bawat kilos niya. Kaya’t hindi siya nag-aksaya ng oras—pumunta siya sa kwarto at nagpalit ng damit. Pinili niya ang mas konserbatibong bestida, isa na hindi masyadong naglalantad ng kanyang katawan. Pagkatapos, lumabas siyang muli at tinawag ang mga magsasaka.
“Kain na kayo!” malambing niyang sigaw.
Isa-isa namang lumapit ang mga trabahador, pinapahiran ng braso ang pawisang noo bago sumunod sa inihandang kainan sa labas.
Pagpasok ni Kate sa loob ng bahay, sinalubong siya ni Gil. May pagod sa kanyang mukha, ngunit hindi ito naging hadlang upang dampian ng halik ang asawa. “Salamat, mahal. Gutom na gutom na ako.”
Ngumiti si Kate. “Sige, upo ka na. Tikman mo ‘tong niluto ko.”
Habang silang mag-asawa at ang kanilang mga anak ay kumakain sa loob ng bahay, ang mga magsasaka naman ay tahimik na nagsasalo sa pagkain sa labas. Ngunit hindi mawala sa isipan ni Luis ang imahe ni Kate—at ang pagnanasang unti-unting tumitindi sa kanyang dibdib.
Matapos kumain, bumalik si Gil sa sakahan kasama ang iba pang mga magsasaka. Ang init ng araw ay nagsimulang lumamlam, ngunit ang kanilang trabaho ay malayo pa sa tapos. Habang isa-isa silang lumalabas, naiwan si Luis sa bahay.
“Kate, pahiram muna ng banyo ha,” aniya, sabay ngiti.
Tumango lang si Kate habang abala sa pagliligpit ng pinagkainan. Habang papunta sa banyo, biglang lumingon si Luis at may mapanuksong titig na ibinato sa babae.
“Alam mo, ang sarap mo—” saglit siyang tumigil, kunwaring nagkamali, bago ngumiti. “Este, ang sarap ng luto mo.”
Hindi ito pinansin ni Kate. Sanay na siya sa mga ganitong biro, lalo na sa mga lalaking tulad ni Luis. Hindi na niya ito binigyan ng atensyon at nagpatuloy lang sa kanyang ginagawa.
Ngunit sa loob ng banyo, may ibang binabalak si Luis. Habang nakaupo, napansin niya ang isang pares ng panty na nakasabit sa gilid—malinis, ngunit amoy pa rin ni Kate. Dahan-dahan niya itong kinuha, inilapit sa ilong, at malalim na huminga.
“Putangina, Kate…” bulong niya habang unti-unting bumibigat ang kanyang paghinga.
Hindi na siya nagdalawang-isip. Hinawakan niya ang sarili at sinimulan ang kanyang paglalaro, iniimagine si Kate sa kanyang isipan—ang maputing balat, ang hubog ng kanyang katawan, ang matamis niyang ngiti. Mas lalong bumilis ang kanyang paggalaw.
At sa huling sandali, ginamit niya ang panty upang punasan ang sarili. Saglit niyang tinitigan ito, saka ibinalik sa dati nitong pwesto, na parang walang nangyari.
Pagkatapos, lumabas siya ng banyo na parang walang kasalanan at bumalik sa bukid, dala pa rin ang maduming lihim sa kanyang isipan.
Pagkaalis ni Luis, agad na pumasok si Kate sa banyo upang kunin ang mga damit na kailangang labhan. Isa-isa niyang pinulot ang mga ito, iniligay sa batyang nasa sulok. Ngunit nang inabot niya ang kanyang panty, agad niyang naramdaman ang malagkit at mainit-init pang likido sa tela.
Napakurap siya. Alam na niya agad kung ano iyon. Hinawakan niya ito sandali, hinayaan ang kanyang daliri na dumaan sa basa at madulas na bahagi ng tela. Bago pa siya magdalawang-isip, inamoy niya ito—at isang lihim na ngiti ang gumuhit sa kanyang labi.
Umiling siya nang bahagya, tila ba hindi na nagulat. “Hay, Luis…” mahinang bulong niya sa sarili, bago itinapon ang panty sa batya kasama ng iba pang damit.
Sanay na siya sa mga ganitong sitwasyon—mga palihim na pagnanasa, mga titig na akala nila’y hindi niya napapansin, at ngayon, isang matinding pagnanasa na hindi na kinayang pigilan. Ngunit sa halip na magalit o mandiri, tila ba may kung anong kiliti ang gumapang sa kanyang katawan.
Ngumiti siya ulit, isang lihim na ngiti na hindi niya maipaliwanag, bago lumabas ng banyo na parang walang nangyari.
Pagbalik ni Luis sa bukid, agad siyang sinalubong ng isa sa kanyang mga kasamahan, si Pedro, na may mapanuksong ngiti sa labi.
“Oy, pare, anong tinagal mo? Naglust kay Kate?” biro nito habang iniiling ang ulo.
Napatawa si Luis, pilit na itinatago ang kilabot na gumapang sa kanyang balat. “****, hindi ah! Nagbanyo lang ako, syempre.”
Ngunit hindi naniwala ang mga kasama niya. Alam nilang matagal nang may pagnanasa si Luis kay Kate. Hindi lang isang beses nilang napansing sumusulyap ito sa kanya tuwing wala si Gil, o kaya’y nagpaparinig ng mga biro na puno ng malisya.
“Sus, kunyari ka pa,” singit ni Mario habang iniayos ang kanyang sombrero. “Alam mo, kung hindi lang asawa ni Tatang Gil ‘yan, malamang matagal mo nang ginalaw ‘yan.”
Nagpatawa ang ilan, pero si Luis, sa loob-loob niya, ay alam niyang may katotohanan ang sinabi ni Mario. Malakas at malalim ang pagnanasa niya kay Kate—at alam ng lahat na kahit anong iwas niya, hindi niya ito kayang itago habambuhay.
Kinabukasan, habang abala ang mga magsasaka sa bukid, tinawag ni Gil si Luis.
“Luis, samahan mo muna si Kate sa palengke. Ikaw na ang magmaneho ng motor.”
Nagtagpo ang mga mata ni Luis at Kate. Isang matamis na ngiti ang ibinigay ng babae, na tila walang malay sa kung anong nararamdaman niya.
“Sige po, Tatang,” sagot ni Luis, pilit na pinapanatili ang normal na tono ng kanyang boses.
Mabilis na naghanda si Kate. Nagsuot lang siya ng malaking T-shirt at maikling shorts—hindi naman niya kailangan ng magarbong bihis para lang mamalengke. Iniwan niya ang kanilang mga anak kay Aling Tacia at lumabas ng bahay kung saan hinihintay siya ni Luis sa motor.
Pag-upo ni Kate sa likod ni Luis, hindi siya agad kumapit. Nasanay siyang bumyahe kasama si Gil, at alam niyang kaya naman niyang balansehin ang sarili. Ngunit bago pa sila makaalis, lumabas si Gil at sinaway siya.
“Kate, kumapit ka nang maigi kay Luis. Baka mahulog ka.”
Saglit na nag-atubili si Kate, pero sa huli, ipinatong niya ang kanyang mga kamay sa balikat ni Luis. Hindi niya ito niyakap, pero sapat na ang hawak niya upang hindi siya mahulog.
Ramdam ni Luis ang init ng palad ni Kate sa kanyang balikat. Isang malalim na hinga ang pinakawalan niya bago pinaandar ang motor. Alam niyang mahaba ang biyahe papuntang palengke—at mas mahaba pa ang oras na kailangan niyang tiisin ang tukso sa kanyang harapan.
Habang binabaybay nila ang daan patungong palengke, paulit-ulit na inapakan ni Luis ang preno, kunwaring iniingatan ang biyahe. Sa bawat biglang hinto ng motor, napapadiin ang bilugang dibdib ni Kate sa kanyang likod.
Alam ni Kate ang ginagawa ni Luis. Ramdam niya ang banayad ngunit sinasadyang pagpreno, at ang bawat pagkakataong sinasadya nitong maramdaman ang kanyang katawan. Ngunit sa halip na magreklamo, isang lihim na ngiti ang gumuhit sa kanyang labi.
At sa sumunod na pagpreno ni Luis, sa halip na lumayo, kusa niyang idiniin ang kanyang katawan sa likod ng lalaki, mas pinalapit pa ang kanyang malalambot na dibdib sa matigas nitong likod. Sandaling tumigil ang paghinga ni Luis. Hindi niya akalaing gagawin iyon ni Kate.
Mabilis niyang nilingon ang babae, pero si Kate ay patuloy lang na nakatingin sa daan, kunwaring walang alam. Isang inosenteng ekspresyon ang nasa kanyang mukha, na parang walang nangyari.
Pero sa loob-loob niya, alam niyang nalilito si Luis—at naguguluhan kung ang lahat ba ng ito ay isang laro lang, o may ibig sabihin.
Pagkatapos mamili ng karne at iba pang pangangailangan, bumalik na sila sa sakahan. Agad na pumunta si Kate sa kusina upang magluto, habang si Luis naman ay dumiretso sa banyo—hindi na nakapaghintay.
Pagkasara ng pinto, mabilis niyang hinanap ang maruruming damit sa isang tabi. Nang makita niya ang panty ni Kate, agad niya itong kinuha at inilapit sa kanyang mukha. Mabaho ito, amoy pawis at ihi, pero imbes na mandiri, lalo lang siyang nalibugan.
“Putangina, Kate…” mahinang bulong niya habang dahan-dahan niyang hinimas ang sarili. Nasa isip pa rin niya ang biyahe nila—ang malambot na dibdib ni Kate na dumidiin sa kanyang likod, ang init ng palad nitong nakapatong sa kanyang balikat.
Habang abala si Luis sa kanyang ginagawa, si Kate naman ay tahimik na naghihiwa ng karne sa kusina. Isang lihim na ngiti ang nasa kanyang labi, tila ba alam niya ang lahat ng nangyayari—at hinayaan lang niya ito.
Pagkatapos ni Luis sa kanyang ginagawa, mabilis niyang inayos ang sarili at lumabas ng banyo na parang walang nangyari. Tumungo siya pabalik sa bukid, dala pa rin sa isip ang imahe ni Kate at ang matinding pagnanasa sa kanya.
Pagkarinig ng pagsara ng pinto, agad na pumasok si Kate sa banyo. Diretso siyang lumapit sa maruruming damit at hinanap ang kanyang panty. Nang makita niya ito, napansin niyang basa ito—at hindi dahil sa ihi.
Dahan-dahan niyang hinawakan ang malagkit na bahagi, ipinaikot ang daliri dito, at marahang tinikman. Mainit-init pa. May halong tamis, parang pinya, pero maalat.
Isang malanding ngiti ang lumitaw sa kanyang labi. Alam niyang hindi na naman nakapagpigil si Luis.
Matapos ang isang sandaling paglalaro, mabilis niyang hinugasan ang panty, itinabi ito, at lumabas ng banyo na parang walang nangyari. Bumalik siya sa kusina at ipinagpatuloy ang paghahanda ng kanilang pananghalian, nakangiti pa rin—tila ba may itinatagong lihim na siya lang ang nakakaalam.
Pagkatapos ihanda ang pagkain, tinawag na ni Kate ang lahat.
“Kain na kayo!” sigaw niya mula sa kusina.
Agad namang lumapit ang mga magsasaka, habang si Gil ay lumapit sa kanya at ginawaran siya ng isang banayad na halik sa labi.
“Salamat, mahal,” sabi ni Gil, sabay hawak sa bewang ni Kate.
Ngumiti lang si Kate. “Sige na, kumain na kayo para makabalik agad sa trabaho.”
Habang kumakain, panaka-nakang sumusulyap si Luis kay Kate, ngunit hindi niya ito nahuhuli. Tahimik lang siyang nakikinig sa usapan ng mga kasama niya, ngunit ang isipan niya ay malayo—nasa banyo, sa panty ni Kate, at sa matamis-alat na panlasa nito.
Pagkatapos kumain, kinuha ni Kate ang kanyang pagkain at nagpaalam kay Gil.
“Pupunta muna ako kay Aling Tacia, kakain na rin ako doon kasama ng mga ****.”
Tumango si Gil. “Sige, pahinga ka na rin muna ro’n.”
Nang makarating si Kate sa bahay ni Aling Tacia, sinalubong siya ng matanda habang karga ang isa sa kanyang anak.
“Ay, Kate, nakapagluto ka na naman ng masarap!” biro ni Aling Tacia. “Kawawa naman yang si Tatang Gil, baka lalo kang hindi pakawalan.”
Napatawa si Kate habang umupo sa sahig at sinimulang kumain. “Alam mo namang alaga ko ‘yang si Gil. Eh ikaw, hindi ka pa ba kumakain?”
“Katatapos lang din,” sagot ni Aling Tacia. “Buti naman at nagpahinga ka muna rito.”
Habang kumakain si Kate, panay ang laro ng kanyang mga anak sa tabi niya. Sa labas, patuloy naman sa trabaho ang mga magsasaka, habang si Luis ay panaka-nakang napapatingin sa direksyon ng bahay ni Aling Tacia.
Sa kabila ng tahimik na hapon, may isang hindi matahimik—si Luis, na hindi pa rin makalimutan ang nangyari sa banyo. Samantalang si Kate, nakangiti lang habang pinagmamasdan ang kanyang mga anak, waring walang anumang bumabagabag sa kanyang isipan. Pero alam niyang may isang taong hindi pa rin makawala sa init ng kanyang alaalang iniwan.
Madilim na ang paligid at tahimik na ang buong sakahan maliban sa huni ng mga kuliglig. Isa sa mga alagang kambing ni Gil ang nawala, kaya nagdesisyon siyang magbantay sa farm. Tinawag niya si Luis upang samahan siya sa pagbabantay.
Habang nakaupo sa kubol, tahimik nilang inoobserbahan ang paligid, naghihintay kung may magnanakaw o mabangis na hayop na maliligaw sa bakuran.
Pagsapit ng ala-una ng madaling araw, lumabas si Kate mula sa bahay at tinawag si Gil.
“Mahal, matulog ka muna kahit sandali. Andito naman si Luis, pwede kayong magpalitan ng pagbabantay.”
Nag-alangan si Gil pero alam niyang pagod na rin siya. “Sigurado ka? Hindi ba delikado?”
Ngumiti si Kate. “Wala namang nangyayari, eh. Pahinga ka muna kahit saglit.”
Napatingin si Gil kay Luis, na agad namang tumango. “Ako na muna ang magbabantay, Tatang.”
Tumango si Gil at tumayo, nag-inat bago pumasok sa bahay para mahiga.
Naiwan sa labas si Luis, pero sa halip na tutukan ang pagbabantay, panaka-naka siyang sumusulyap sa bintana ng bahay. Ilang minuto lang, bumukas ang ilaw sa banyo—at doon niya nakita si Kate, hawak ang tuwalyang nakabalot sa katawan.
Dahan-dahang isinara ni Kate ang pinto at hinubad ang suot na damit. Hindi siya nagmamadali. Parang sinasadya niyang ipakita ang bawat galaw niya, alam na may isang pares ng mata ang lihim na nakasilip sa maliit na butas sa dingding.
Si Luis.
Alam niyang nandoon ito. At alam niyang hindi nito mapipigilan ang sarili na manilip.
Sa halip na takpan ang sarili, bahagyang bumukaka si Kate, hinayaan ang malamig na hangin na dumampi sa kanyang balat—at hinayaan si Luis na makita ang bawat bahagi ng kanyang hubad na katawan.
Isang lihim na ngiti ang gumuhit sa kanyang labi. Alam niyang matagal nang may pagnanasa si Luis sa kanya. At ngayong gabi, binibigyan niya ito ng isang bagay na hindi nito kailanman malilimutan.
Matapos maligo, nagpatuyo ng katawan si Kate at lumabas ng banyo, waring walang nangyari. Dahan-dahan siyang humiga sa tabi ng kanyang asawa at ipinikit ang mga mata. Ngunit sa loob-loob niya, alam niyang may isang taong hindi makakatulog nang maayos ngayong gabi.
Sa labas, si Luis ay mabilis na bumalik sa kanyang pwesto. Dama pa rin niya ang init ng kanyang katawan, at ang eksenang nasaksihan niya sa banyo ay paulit-ulit na bumabalik sa kanyang isipan.
Lumipas ang dalawang oras. Biglang nagising si Gil at agad na bumangon mula sa papag. Sa tabi niya, si Kate ay bahagyang dumilat at mahina siyang hinawakan sa braso.
“Mahal, matulog ka pa. Maaga ka pang magtatrabaho bukas,” bulong niya.
“Nag-aalala lang ako kay Luis,” sagot ni Gil habang dumidiretso sa pinto. “Baka kailangan na niyang magpahinga.”
Kahit medyo antok pa, bumangon si Kate at sumilip sa kanya. “Hayaan mo na siya, sanay naman ‘yon sa puyatan.”
Ngunit hindi mapalagay si Gil, kaya tinawag niya si Luis.
“Luis, pumasok ka na at magpahinga. Ako na ang bahala rito,” utos niya.
Nagdalawang-isip si Luis. “Ayos lang ako, Tatang, kaya ko pa naman—”
“Huwag ka nang matigas ang ulo,” putol ni Gil. “Malamig sa labas. Sa loob ka na matulog, sa sala ng kubo.”
Wala nang nagawa si Luis kundi sumunod. Pumasok siya sa malaking kubo at dumiretso sa sala. Kahit malamig ang gabi, mainit pa rin ang pakiramdam niya—hindi dahil sa panahon, kundi dahil sa isang babae na ngayo’y natutulog sa loob, ilang hakbang lang ang layo mula sa kanya.
Habang mahimbing na natutulog si Gil sa labas, si Kate naman ay nakahiga sa papag, bahagyang bumaluktot ngunit may iniwang puwang sa pagitan ng kanyang hita. Hindi iyon aksidente. Sadya niyang ibinuka nang kaunti ang kanyang mga hita at hinagod ng kanyang daliri ang sariling prutas—isang tila inosenteng galaw, ngunit may ibang kahulugan para sa isang taong lihim na nakatingin.